Toksyczne relacje: zmień swoją rolę i zasady w związku

Wiele kobiet wykorzystuje w kontaktach z mężczyznami różne toksyczne gierki, aby jawnie lub skrycie osiągać swoje cele. Miej jednak świadomość, że jakkolwiek reagujesz: ustępujesz, poddajesz się, ignorujesz lub nawet tylko trwasz w toksycznym związku, wzmacniasz i utrwalasz te niedopuszczalne praktyki. Nie łudź się, że toksyczna kobieta przestanie się kiedykolwiek wściekać i ignorować cię, powstrzyma wyzwiska, wzbudzanie w tobie winy i wstydu oraz zarzuci uciekanie się do bardziej subtelnych zabiegów, jak np.: złych spojrzeń, kpiących uśmieszków czy wypierania się swoich słów, dopóki nie odczuje konsekwencji swoich czynów. Co gorsza, nawet jeśli takie konsekwencje odczuje, jej toksyczna natura będzie kazała jej dalej brnąć w destrukcyjne schematy zachowań, podobnie jak naturą węża jest kąsać, gdy zanadto się do niego zbliżysz.

Pary nieszczęśliwe mają tendencję do nieustannego przywoływania „Czterech jeźdźców Apokalipsy”: krytycyzmu, pogardy, przyjmowania postawy obronnej i unikania konfrontacji. Takie pary poruszają się w obrębie negatywnych, niszczących schematów, mają mniej pozytywnych wzmocnień niż pary szczęśliwe i nie są stanie rozwiązywać swoich problemów. Identyczne zachowania spotyka się u osobowości toksycznych, zwłaszcza narcystycznych i borderline, w odniesieniu do schematów kontroli i komunikowania się z partnerami.

Gdy powiesz komuś, że zachowuje się w sposób, który cię rani i jest dla ciebie niedopuszczalny, możesz się spotkać z jedną z następujących reakcji:

  1. Zostaniesz wysłuchany, ta osoba uzna swoją odpowiedzialność, uszanuje twoje odczucia i spróbuje zmienić swoje zachowanie. Przekaz: Kocham cię i szanuję. Troszczę się o twoje uczucia i zrobię wszystko, aby się zmienić.
  2. Zostaniesz wysłuchany, ta osoba uzna swoją odpowiedzialność, uszanuje twoje odczucia, powie ci, co w twoim zachowaniu jej się nie podoba w związku z tą sytuacją i razem spróbujecie się zmienić. Przekaz: Kocham cię i szanuję. Troszczę się o twoje uczucia i zrobię wszystko, aby się zmienić.
  3. Przyzna, że zachowała się źle, lecz doda, że wiedziałeś, jaka jest zanim ją poślubiłeś, więc teraz przywyknij i przestań się skarżyć. Przekaz: Mam gdzieś twoje uczucia i potrzeby. Nie zmienię się.
  4. Przyzna, że zachowała się źle, lecz obwini o to ciebie. Przekaz: Nie odpowiadam za swoje zachowanie. To twoja wina. Zasłużyłeś na to. Mam gdzieś twoje uczucia i nie zmienię się.
  5. Przyzna, że zachowała się źle, wyrazi symboliczną skruchę usprawiedliwiając swoje zachowanie (obwiniając w istocie ciebie), po czym będzie dalej zachowywać się w ten sam sposób, jakby nie było żadnej rozmowy na ten temat i jednocześnie będzie zła, jeśli jej nie wybaczysz. Przekaz: Ważniejsze jest to, czego ja chcę. Nie dbam o twoje uczucia. Nie zmienię się.
  6. Zaprzecza swojemu raniącemu cię zachowaniu i jednocześnie oskarża ciebie o bycie toksycznym. Przekaz: Stoję ponad krytyką, a ty jesteś niezrównoważony. Liczą się jedynie moje potrzeby i uczucia. Powinieneś dopasować się do moich nastrojów i udawać, że nie dzieje się nic złego. Nie dbam o twoje uczucia i nie zmienię się.
  7. Wypiera się swojego niewłaściwego zachowania i oskarża cię o bycie przeczulonym i niezrównoważonym. „Nie jest tak źle. Nie bądź dzieckiem. Jesteś taki nadwrażliwy.” Przekaz: Jestem nieodpowiedzialna. Twój nos został złamany, gdyż stanął na drodze mojej pięści, za co powinieneś przeprosić. Nie dbam o twoje uczucia i nie zmienię się.

Ludzie trwają przy pozytywnych i negatywnych zachowaniach, gdyż czerpią dzięki temu różnorakie korzyści. Są nagradzani przyjemnościami, unikają kary lub nieprzyjemnych konsekwencji, utwierdzają się w swoich przekonaniach, zaczynają czuć się dobrze w swojej skórze itp. Stawką jest zawsze dobre samopoczucie lub brak dyskomfortu.

Pierwsze dwa scenariusze są jedynymi możliwymi we wzajemnie satysfakcjonującym związku długoterminowym, pozostałe zaś powinny skłaniać do głębokiego przemyślenia zasadności bycia dalej razem. Może taka czarno-biała analiza jest zbyt drastyczna, jednak jeśli ktoś nie chce przyznać się do swojego złego zachowania, przerzuca winę na innych lub też uznaje ją i jednocześnie nie chce nic z tym zrobić, to nie tworzy relacji zdrowej, opartej na wzajemności, lecz jednostronną – toksyczną.

Tkwienie w takiej relacji i ciągłe odtwarzanie tych samych schematów zachowań daje sygnał, że przemoc jest w porządku, nawet jeśli jawnie skarżysz się na nią swojej partnerce. Gdyby ci to naprawdę przeszkadzało, zakomunikowałbyś to swoją ucieczką. Jeśli nie czujesz się jeszcze gotowy, aby zakończyć związek właśnie teraz, powinieneś zmienić jedyną osobę, na którą masz realny wpływ: SIEBIE. Jeśli mówiłeś partnerce, jak bardzo cię rani jej zachowanie, a ona odmawiała wzięcia za nie odpowiedzialności atakując cię tym zajadlej, powinieneś zmienić swoje reakcje na toksyczne gierki.

Związek jest „przestrzenią” bądź „polem„. Teoria pola została wymyślona w latach 40-tych XX w. przez Kurta Lewina, twórcę psychologii Gestalt i psychologii społecznej. „Teoria pola utrzymuje, że zachowanie jest pochodną wszystkich współistniejących faktów, które tworzą >>pole dynamiczne<< pola bieżącego, a nie przeszłego czy przyszłego.” Innymi słowy: zmiana w obrębie jednego elementu układu pociąga za sobą reakcję i oddźwięk całej reszty układu.

Zmiana twojej reakcji na toksyczne zabiegi partnerki pociągnie automatycznie za sobą zmianę jej zachowania w stosunku do ciebie. Jeśli spotykasz się lub jesteś małżonkiem kobiety zaburzonej, nie spodziewaj się żadnej pozytywnej reakcji na wprowadzane przez ciebie zmiany. Osobowości toksyczne same ustalają reguły, po czym je łamią. Twoją rolą jest jedynie przyzwalanie i milcząca zgoda na kaprysy, tyrady i bardziej subtelne formy przemocy emocjonalnej. Toksyczne gierki mają na celu sprowokowanie twojej reakcji, chęć ujrzenia w twoich oczach bólu, wywołanie grymasu na twojej twarzy i pognębienie cię. Masz dać się skrzywdzić i chcieć zemścić, aby ona mogła wówczas odegrać swoją ulubioną rolę ofiary, a ty będziesz przedstawiony jako ten zły, nieważne jak bardzo zostałbyś wcześniej sprowokowany.

Poniżej przedstawiam listę głównych i wtórnych korzyści z pozostawania w toksycznym związku:

  • strach przed samotnością,
  • strach przed utratą pieniędzy i majątku,
  • strach przed utratą kontaktu z dziećmi i praw rodzicielskich,
  • strach przed byciem przedstawianym jako „zły„,
  • strach przed popełnieniem „błędu„,
  • strach przed nieznanym,
  • potrzeba aprobaty,
  • potrzeba bycia lubianym lub kochanym,
  • potrzeba akceptacji,
  • potrzeba przynależności lub uczucie, że do kogoś „należysz”,
  • wzmocnienie własnego przekonania, że nie można być kochanym,
  • wzmocnienie własnego przekonania, że tylko będąc idealnym zasługujesz na miłość,
  • wzmocnienie własnego przekonania, że musisz ciężko pracować, aby zasłużyć na miłość,
  • wzmocnienie własnego przekonania, że ludzie, którzy cię kochają, z pewnością cię krzywdzą.

Powyższe pragnienia, lęki i przekonania czynią cię podatnym na wykorzystywanie przez toksyczną partnerkę, nawet jeśli nie będzie ona tych słabości świadoma. Osobowości toksyczne są intuicyjnymi drapieżnikami emocjonalnymi, które wiedzą, jakie guziki należy wciskać, aby wywołać określoną reakcję. Jeśli chcesz zmienić swoją rolę w związku i jego reguły, musisz przeprogramować swoje guziki. Ponieważ trudno oczekiwać zmiany zachowania po toksycznej kobiecie, prawdziwa przemiana musi zajść w tobie. Poniżej przedstawiam kilka alternatywnych schematów zachowań w obliczu doświadczanej przemocy emocjonalnej:

  • praktykuj odcięcie emocjonalne,
  • ćwicz łagodny i uprzejmy wyraz twarzy przybierany, gdy jesteś atakowany, ignorowany, wytrącany z równowagi,
  • trenuj utrzymywanie niedefensywnej postawy ciała,
  • kontroluj głos, aby nie zdradzał lęku, wzburzenia, strachu, bólu lub złości.
  • przyjmuj jej wszystkie ataki, ciosy, uśmieszki, krzywe spojrzenia, histerie itp. z niewzruszonym spokojem. Mów: „Twoje zagrywki już nie działają. Daj znać, kiedy będziesz gotowa porozmawiać o nich z należytą uwagą.” po czym zakończ takie „dyskusje„.
  • przewiduj i przygotuj sobie zawczasu azyl, z którego będziesz mógł skorzystać w trudnych chwilach; może to być twoje biuro, garaż, mieszkanie przyjaciela itp.
  • jeśli toksyczka dalej cię prowokuje, spójrz na nią jak na rozhisteryzowane dziecko i powiedz, że masz na razie dość i robisz sobie przerwę.

Gdy zmienisz swoją rolę w dynamice związku, twoja partnerka zapewne jeszcze nasili swoje toksyczne zabawy. Kolejna zasada teorii pola mówi bowiem, że każdy układ walczy o utrzymanie status quo. Toksyczna partnerka użyje zatem wszelkich środków, abyś pozostał pod jej kontrolą. Gdy odmówisz oczekiwanej przez nią reakcji, spróbuje desperacko uderzyć we wszystkie twoje słabe punkty za jednym zamachem. Jeśli w tej sytuacji zachowasz spokój, toksyczna partnerka może wreszcie się poddać i odejść sfrustrowana lub nadąsana. Może nawet stać się napastliwa fizycznie, gdy zda sobie sprawę z nieskuteczności dotychczasowej agresji słownej. Adoptowanie przedstawionych powyżej schematów i zmiana twojej roli w związku ma przywrócić dobre samopoczucie tobie, a nie jej.

Zachowania i przekonania są ściśle ze sobą powiązane. Zmiana twojego zachowania pociągnie za sobą także zmianę twojego nastawienia oraz przekonań. Wyjdziesz ze swojej starej, dobrze wszystkim znanej roli ofiary/sfrustrowanego-małżonka/kozła-ofiarnego-za-wszystko-co-złe-w-jej-życiu i staniesz się osobą broniącą i szanującą przede wszystkim siebie. Jest to istotny element rozwoju tożsamości, który może sprawić, że całkowicie porzucisz jednostronną, toksyczną relację. I to jest znakomita wiadomość. Gdy toksyczna partnerka zrozumie, że proces twojej przemiany jest nieodwracalny, i że traci nad tobą kontrolę, zapewne zarzuci ci zmianę na gorsze i powie, że to ty jesteś toksyczny, mogąc przy tym chcieć zakończyć wasz związek. Jeśli tego nie zrobi, może zaangażować wielu ludzi, aby zmusić cię do przyjęcia starej roli w celu utrzymania status quo. Z drugiej strony, może też całkowicie się poddać udając posępną męczennicę. Jakkolwiek by było, jej władza nad tobą dobiegnie końca, gdyż nie będzie mogła dłużej manipulować tobą i twoimi emocjami. Czy zatem jesteś gotowy, aby zmienić swoją rolę, reguły i równowagę sił w swoim związku?

Autorskie tłumaczenie tekstu Tary Palmatier z bloga shrink4men.
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s